Cập nhật Pháp lý - Một số điểm mới đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025

Bản cập nhật dưới đây tóm lược một số điểm mới nổi bật của Luật Đầu tư 2025 mà nhà đầu tư cần lưu ý.

Các điểm mới gồm năm nội dung:

1. Điều chỉnh Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
2. Chính thức cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
3. Cho phép thành lập doanh nghiệp trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (GCNĐKĐT)
4. Luật hóa việc điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án đầu tư
5. Đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài

1. Điều chỉnh Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (Phụ lục IV Luật Đầu tư 2025)

Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được tinh gọn đáng kể, từ 227 xuống còn 198 ngành, nghề.

• Điều chỉnh phạm vi: Phạm vi của khoảng 20 ngành, nghề được điều chỉnh để phù hợp với định hướng cải thiện môi trường kinh doanh.
• Ngành, nghề mới: Để bắt kịp xu thế chuyển đổi số, một số ngành, nghề mới cũng được bổ sung. Ví dụ như cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa, kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu, xử lý dữ liệu cá nhân.

Quy định chi tiết của Chính phủ

Chính phủ sẽ có quy định cụ thể hơn, bao gồm hai danh mục:

• Danh mục cần cấp phép, chứng nhận: các ngành, nghề có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.
• Danh mục chuyển sang hậu kiểm: các ngành, nghề chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo cơ chế này, doanh nghiệp chỉ cần công bố việc đáp ứng yêu cầu, điều kiện kinh doanh. Sau đó, doanh nghiệp chịu sự kiểm tra sau của cơ quan có thẩm quyền.

Các ngành, nghề được bỏ khỏi danh mục

Một số ngành, nghề được bỏ khỏi danh mục này, như:

• Dịch vụ việc làm
• Dịch vụ cho thuê lại lao động
• Dịch vụ giám định thương mại
• Dịch vụ tư vấn du học
• Một số dịch vụ trong lĩnh vực xây dựng như kinh doanh dịch vụ kiến trúc, thi công xây dựng công trình, hoạt động xây dựng của nhà thầu nước ngoài, v.v.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số ngành, nghề được loại bỏ chỉ vì đã được quy định tại Luật chuyên ngành khác. Ví dụ, hoạt động xây dựng của nhà thầu nước ngoài được loại khỏi danh mục theo Luật Đầu tư 2025. Hoạt động này sẽ áp dụng theo cơ chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và quy định của Luật Xây dựng 2025.

Ý nghĩa đối với nhà đầu tư

Để đánh giá đúng và đầy đủ điều kiện đầu tư kinh doanh, nhà đầu tư cần theo dõi các hướng dẫn tiếp theo của Chính phủ. Đồng thời, nhà đầu tư cần rà soát các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan.

2. Chính thức cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Từ ngày 01/03/2026, kinh doanh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng sẽ bị cấm hoàn toàn. Cả hai thuộc danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo Điều 6 Luật Đầu tư 2025.

3. Cho phép thành lập doanh nghiệp trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư

• Theo quy định hiện hành: Khi đầu tư tại Việt Nam dưới hình thức thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký dự án đầu tư và được cấp GCNĐKĐT trước. Sau đó, nhà đầu tư mới tiến hành thủ tục đăng ký doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (GCNĐKDN).
• Theo Luật Đầu tư 2025: Luật Đầu tư 2025 đã điều chỉnh trình tự này theo hướng linh hoạt hơn. Điều 19.2 Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh GCNĐKĐT. Điều kiện là nhà đầu tư đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

Nhiều câu hỏi đang được đặt ra liên quan đến việc thi hành quy định mới này, như:

• Trong thời gian bao lâu kể từ khi thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư (hay doanh nghiệp) phải nộp hồ sơ xin cấp GCNĐKĐT
• Doanh nghiệp sẽ hoạt động như thế nào trong thời gian chưa được cấp GCNĐKĐT
• Trong trường hợp GCNĐKĐT không được cấp, doanh nghiệp có buộc phải chấm dứt hoạt động hay không

Tất cả vẫn đang cần chờ thêm hướng dẫn chi tiết của Chính phủ trong thời gian tới.

4. Luật hóa việc điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án đầu tư

• Theo Luật Đầu tư 2020: Luật chỉ quy định về việc gia hạn khi dự án sắp hết hạn. Trên thực tế, việc điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án vẫn được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nhưng chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.
• Theo Luật Đầu tư 2025: Luật Đầu tư 2025 đã chính thức ghi nhận quyền của nhà đầu tư đối với việc điều chỉnh tăng hoặc giảm thời hạn hoạt động của dự án trong quá trình thực hiện.
• Giới hạn thời hạn: Sau khi điều chỉnh, thời hạn hoạt động của dự án vẫn không được vượt quá quy định của Luật Đầu tư. Thông thường, giới hạn này là:
  • 50 năm đối với dự án ngoài khu kinh tế
  • 70 năm đối với dự án trong khu kinh tế

5. Đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài

Luật Đầu tư 2025 đã đơn giản hóa thủ tục đầu tư ra nước ngoài, cụ thể:

1. Bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài của Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ.
2. Thu hẹp các trường hợp phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài. Chỉ các dự án sau mới phải xin cấp giấy chứng nhận này:
   • Có mức vốn đầu tư theo ngưỡng do Chính phủ quy định; hoặc
   • Thuộc các lĩnh vực đầu tư ra nước ngoài có điều kiện (ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, kinh doanh bất động sản, báo chí, phát thanh, truyền hình).

Đối với các dự án khác, nhà đầu tư chỉ cần thực hiện đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước để chuyển vốn ra nước ngoài.

Nhìn chung, quy định mới này tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài. Tuy nhiên, vẫn cần chờ hướng dẫn cụ thể của Chính phủ để bảo đảm khả năng áp dụng thống nhất trên thực tế.

6. Kết luận

Trên đây là những thông tin chung về một số điểm mới của Luật Đầu tư 2025 và không nhằm thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi và cập nhật các văn bản hướng dẫn có liên quan. Trường hợp cần đánh giá tác động của các quy định mới đối với hoạt động đầu tư cụ thể, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ.

Chúng tôi có thể hỗ trợ gì?

Liên hệ đội ngũ Pháp lý của chúng tôi để trao đổi về việc áp dụng Luật Đầu tư 2025 đối với hoạt động đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp tại Việt Nam.