Ruimere mogelijkheden voor toepassing van de koepelvrijstelling btw

5 February 2026

In het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (‘HvJ EU’) van 22 januari 2026 zijn de voorwaarden voor de zogenoemde koepelvrijstelling verduidelijkt. Dit leidt naar onze mening tot ruimere mogelijkheden voor de toepassing van deze vrijstelling op algemene diensten in de Nederlandse praktijk.

Samenwerkingen in de publieke sector kunnen ertoe leiden dat btw is verschuldigd over onderlinge prestaties. Omdat die btw niet of beperkt kan worden teruggevraagd, werkt deze btw-heffing vaak kostprijsverhogend. Als partijen een samenwerkingsverband oprichten waarbij zij gezamenlijk diensten inkopen, kan de koepelvrijstelling van toepassing zijn. Er gelden echter voorwaarden die het toepassingsbereik van deze vrijstelling beperken.

Achtergrond van de zaak

Het arrest heeft betrekking op twee Spaanse samenwerkingsverbanden die schoonmaakdiensten verlenen aan leden in de zorg‑ en onderwijssector. De Spaanse belastingdienst weigerde toepassing van de koepelvrijstelling, vanwege de algemene aard van de diensten. Hierdoor zou niet zijn voldaan aan de voorwaarden voor de koepelvrijstelling. De schoonmaakdiensten zijn volgens de Spaanse belastingdienst namelijk niet direct nodig voor de vrijgestelde hoofdactiviteiten (zorg en onderwijs) en er zou sprake zijn van concurrentieverstoring.

Uitspraak HvJ EU

Het HvJ EU heeft geoordeeld dat het criterium ‘direct nodig’ niet betekent dat een dienst uitsluitend hoeft samen te hangen met de vrijgestelde activiteiten van de leden. Ook algemene diensten, zoals schoonmaak, kunnen direct nodig zijn voor het uitoefenen van een btw vrijgestelde hoofdactiviteit - zeker in sectoren met specifieke hygiënenormen zoals zorg en onderwijs.

Daarnaast biedt het algemene karakter van een dienst op zichzelf geen grond om concurrentieverstoring te veronderstellen.

Belang voor de praktijk

Dit arrest biedt meer duidelijkheid over de toepassing van de koepelvrijstelling op diensten met een algemeen karakter. In de Nederlandse wetgeving is een aantal ondersteunende algemene diensten uitgesloten van de toepassing van de koepelvrijstelling, waaronder bepaalde ICT-diensten en het uitlenen van personeel. Op basis van dit arrest lijken deze uitsluitingen niet terecht en is er meer ruimte voor toepassing van de koepelvrijstelling. Uiteraard zal van geval tot geval beoordeeld moeten worden of aan alle voorwaarden is voldaan.

Er lopen momenteel nog meerdere gerechtelijke procedures over de toepassing van de koepelvrijstelling. Wij houden u op de hoogte van de verdere ontwikkeling.