AI vraagt niet om meer technologie, maar om sterkere professionals

De afgelopen jaren is een opvallende verschuiving zichtbaar geworden in hoe organisaties naar Artificial Intelligence kijken. Waar technologie jarenlang het vertrekpunt was en organisaties vervolgens zochten naar toepassingen, zien we nu dat AI zich sneller ontwikkelt dan veel organisaties kunnen bijbenen.

Volgens Frank Keessen, Chief Information Officer bij Forvis Mazars Nederland, ligt daar precies de kern van de uitdaging: “Veel organisaties kijken naar AI als een technologievraagstuk. Wij zien het vooral als een mensvraagstuk. De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar uiteindelijk bepalen mensen of AI daadwerkelijk waarde toevoegt aan een organisatie.”

Nieuwe modellen, toepassingen en automatiseringsmogelijkheden verschijnen vrijwel wekelijks. Daardoor ontstaat een paradox: de technologie is beschikbaar, maar de organisatie is er nog niet klaar voor. Bij Forvis Mazars geloven wij dat succesvolle AI-transformatie niet begint met technologie, maar met mensen en hun vaardigheden.

Technologie ontwikkelt sneller dan organisaties

Deze groeiende kloof heeft directe gevolgen voor de manier waarop AI wordt geïmplementeerd. Organisaties die AI uitsluitend benaderen als een technologische investering lopen het risico de menselijke kant van de transformatie te onderschatten. Want hoe geavanceerd een AI-oplossing ook is, de uiteindelijke waarde wordt bepaald door de kwaliteit van de mensen die ermee werken. AI creëert daarom geen technologische uitdaging, maar een organisatievraagstuk.

Van uitvoerder naar regisseur

De impact van AI op werk wordt vaak beschreven in termen van automatisering. Maar in de praktijk zien wij een andere ontwikkeling: werk verdwijnt niet zozeer, het verandert van karakter.

Professionals besteden steeds minder tijd aan routinetaken en juist meer aan het duiden, beoordelen en sturen van resultaten. Hun rol verschuift daarmee van uitvoerder naar regisseur van AI-agents. De echte toegevoegde waarde zit steeds vaker in het vermogen om resultaten goed te interpreteren, ze in de juiste context te plaatsen en mogelijke risico’s tijdig te signaleren. Ook het bewaken van kwaliteit en het nemen van onderbouwde beslissingen op basis van inzichten spelen daarin een belangrijke rol.

Juist in een wereld waarin informatie steeds makkelijker beschikbaar wordt, wordt menselijke oordeelsvorming belangrijker.

AI kan patronen herkennen en aanbevelingen doen. Het kan echter niet zelfstandig bepalen wat passend, wenselijk of verantwoord is binnen een specifieke context. Daarvoor blijft menselijke expertise noodzakelijk.

Het onderschatte risico: verlies van menselijke vaardigheden

De discussie over AI gaat vaak over efficiëntie, productiviteit en innovatie. Veel minder aandacht is er voor een ander risico: het geleidelijke verlies van essentiële menselijke vaardigheden.
Wanneer professionals steeds vaker op technologie vertrouwen voor analyses, teksten, berekeningen of zelfs besluitvorming, bestaat het risico dat bepaalde vaardigheden minder actief worden ontwikkeld. Het gaat dan bijvoorbeeld om kritisch denken, zelfstandig redeneren en analytisch vermogen. Ook creatief probleemoplossen, professionele scepsis en het vermogen om complexe situaties vanuit meerdere perspectieven te bekijken, kunnen onder druk komen te staan.

Dat lijkt op korte termijn misschien geen probleem. Maar juist wanneer AI fouten maakt, onvolledige informatie gebruikt of ongewenste uitkomsten genereert, zijn deze vaardigheden cruciaal.

Keessen: “De grootste valkuil van AI is niet dat de technologie fouten maakt. De grootste valkuil is dat mensen stoppen met kritisch nadenken. Juist in een wereld waarin AI steeds meer kan, worden menselijke oordeelsvorming, creativiteit en professionele scepticisme belangrijker.”

De vraag is daarom niet alleen hoe organisaties AI kunnen adopteren, maar ook hoe zij voorkomen dat medewerkers afhankelijk worden van technologie. Een toekomstbestendige organisatie investeert niet uitsluitend in technologische capaciteiten, maar ook in het behoud en de versterking van menselijke kwaliteit.

Nieuwe vaardigheden zijn belangrijk, bestaande vaardigheden worden waardevoller

AI verandert het competentieprofiel van professionals. Om effectief met intelligente systemen samen te werken, zijn nieuwe vaardigheden nodig, terwijl het belang van typisch menselijke kwaliteiten juist toeneemt. Zo wordt het steeds belangrijker om goed te kunnen omgaan met AI en data, effectief instructies te formuleren en de output van systemen kritisch te beoordelen. Daarbij hoort ook het besef dat algoritmes beperkingen hebben en niet altijd de juiste of volledige antwoorden geven.

Tegelijkertijd zien we een interessante ontwikkeling: juist de vaardigheden die altijd al belangrijk waren, worden nóg waardevoller. 
Kritisch denken, creativiteit, integriteit en oordeelsvorming zijn moeilijk te automatiseren en vormen daarmee een belangrijk concurrentievoordeel voor organisaties.

Keessen: “De meest succesvolle professionals van de toekomst zijn niet degenen die AI vervangen, maar degenen die AI begrijpen én tegelijkertijd beschikken over sterke menselijke vaardigheden. De kracht zit niet in technologie of mens afzonderlijk, maar in de combinatie van beide.”

AI vraagt om een integrale aanpak

De implementatie van AI is geen IT-project. Het is een organisatiebrede verandering die raakt aan strategie, cultuur, governance, leiderschap en talentontwikkeling. Vanuit onze ervaring zien wij drie aandachtsgebieden die bepalend zijn voor succesvolle adoptie:

1. Investeer in AI-geletterdheid:
Zorg ervoor dat medewerkers begrijpen wat AI kan, hoe het werkt en waar de beperkingen liggen. Zonder deze basis ontstaat het risico op zowel overschatting als onderschatting van de technologie.

2. Behoud en versterk menselijke vaardigheden:
Technologie mag menselijke expertise ondersteunen, maar niet vervangen. Kritisch denken, professionele oordeelsvorming en creativiteit moeten actief worden ontwikkeld en behouden.

3. Herdefinieer rollen en verantwoordelijkheden: 
De rol van professionals verandert. Organisaties moeten medewerkers ondersteunen in de transitie van uitvoerder naar regisseur van technologie en hen voorbereiden op nieuwe manieren van werken.

De toekomst behoort toe aan organisaties die balans vinden

AI zal de manier waarop organisaties werken ingrijpend veranderen. Niet omdat technologie de mens vervangt, maar omdat zij professionals uitdaagt om hun rol opnieuw vorm te geven.
De organisaties die hierin succesvol zijn, zullen niet degene zijn met de meeste technologie. Zij zullen degene zijn die technologie weten te combineren met menselijke expertise, kritisch denkvermogen en professionele verantwoordelijkheid.

Bij Forvis Mazars geloven wij dat duurzame waarde ontstaat in die balans. Want AI zonder menselijke expertise voegt weinig toe. Wilt u hierover met ons in gesprek? Neem dan gerust contact op.