Nieuw btw-besluit over bemiddeling bij effectentransacties

Wat is bemiddeling?

Volgens het Hof van Justitie is sprake van bemiddeling wanneer een dienstverrichter het nodige doet opdat twee partijen een overeenkomst van koop of verkoop sluiten (HvJ 5 juli 2012, C-259/11, DTZ Zadelhoff). Door tussenkomst van een bemiddelaar wordt een overeenkomst gesloten, maar de bemiddelaar is zelf geen partij bij de overeenkomst. De Staatssecretaris voegt hieraan toe dat een resultaatafhankelijke bemiddelings-fee de bemiddelaar nog geen partij maakt bij de overeenkomst en toepassing van de vrijstelling dus niet uitsluit. Sterker nog, een resultaatafhankelijke of no-cure-no-pay vergoeding kan juist wijzen op de aanwezigheid van “bemiddeling”.   

De objectieve inhoud van de uiteindelijk uitgevoerde activiteiten is bepalend voor de vraag of al dan niet sprake is van bemiddeling. Het tegen vergoeding zoeken van een contractspartij voor koop of verkoop van effecten is in ieder geval bemiddeling, zo meent de Staatssecretaris, ook bij het niet doorgaan van de beoogde transactie. Reclame, voorlichting of financieel advies worden daarentegen nadrukkelijk niet als bemiddeling aangemerkt. Dit geldt ook voor andere ondersteunende diensten “die geen overeenkomst van koop of verkoop tot stand brengen”.

Safe harbor: altijd sprake van btw-vrijgestelde bemiddeling

De overname of overdracht van een onderneming kan plaatsvinden in de vorm van een aandelentransactie. De bij een dergelijk proces ingekochte dienstverlening kan in voorkomend geval kwalificeren als btw-vrijgestelde bemiddeling.

Volgens de Staatssecretaris bestaat het aan- of verkooptraject uit de volgende fases:

1. Oriëntatie- en kennismakingsfase;
2. Informatie- en voorbereidingsfase;
3. Onderhandelingsfase;
4. Contractsluiting.

Dienstverleners wier activiteiten al deze fases bestrijken, verrichten in elk geval btw-vrijgestelde bemiddelingsdiensten. De staatssecretaris biedt aldus voor dergelijke integrale dienstverlening een safe harbor regeling; waarbij toepassing van de vrijstelling vaststaat.

Zijn niet alle fases van het proces doorlopen, dan is het van de overige omstandigheden afhankelijk of al dan niet sprake is van bemiddeling.

Bemiddeling is overigens niet meer mogelijk als de betreffende aandelen-overeenkomst al is afgesloten.  Koper en verkoper hebben elkaar dan immers al gevonden.

Géén sprake van btw-vrijgestelde bemiddeling

De Staatssecretaris noemt ook een aantal diensten die juist niet kwalificeren als bemiddeling en dus belast zijn met btw. Het betreft in principe separaat verleende materiële of technische diensten, zoals advisering over de waarde of het ‘verkoopklaar’ maken van een bedrijf, advies over de aankoopstrategie, juridische dienstverlening zoals het opstellen van een (intentie)overeenkomst, het enkele verstrekken van een informatiememorandum of het ter beschikking stellen van soft- en hardware waarmee geautomatiseerd koop- en verkoopintenties van aandelen aan elkaar worden gekoppeld.

Belang voor de praktijk

Het onderhavige besluit biedt de praktijk nuttige handvatten om toepassing van de btw-vrijstelling bij effectenbemiddeling te toetsen. Het al dan niet, terecht of ten onrechte, toepassen van deze btw-vrijstelling kan grote financiële gevolgen hebben.

Het besluit biedt inmiddels ook de fiscus een duidelijker toetsingskader. Toepassing van de bemiddelings-vrijstelling zal door de fiscus ongetwijfeld kritischer worden bezien.

Al met al lijkt het raadzaam het nieuwe beleid te toetsen aan uw eigen praktijksituatie. Wij zijn hierbij uiteraard gaarne behulpzaam.